Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων. Μέρος 1 : Πότε χρειάζεται ένα παιδί τη βοήθεια παιδοψυχολόγου;
🟦 Με μια ματιά
✔ Όλα τα παιδιά περνούν δύσκολες περιόδους, όμως ορισμένες αλλαγές στη συμπεριφορά μπορεί να χρειάζονται αξιολόγηση.
✔ Η έγκαιρη υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει το παιδί να διαχειριστεί καλύτερα τα συναισθήματά του.
✔ Η ψυχοθεραπεία δεν απευθύνεται μόνο σε σοβαρές περιπτώσεις, αλλά και σε παιδιά που δυσκολεύονται να προσαρμοστούν σε σημαντικές αλλαγές.
✔ Η συνεργασία οικογένειας, σχολείου και ειδικών αποτελεί βασικό παράγοντα επιτυχίας.
Χρόνος ανάγνωσης: 8-9 λεπτά
Εισαγωγή
Κάθε παιδί μπορεί κάποια στιγμή να αισθανθεί άγχος, φόβο, θυμό ή στενοχώρια. Οι περισσότερες από αυτές τις δυσκολίες αποτελούν φυσιολογικό μέρος της ανάπτυξης και συνήθως ξεπερνιούνται με την υποστήριξη της οικογένειας.
Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου οι αλλαγές στη συμπεριφορά, στη διάθεση ή στη λειτουργικότητα του παιδιού επιμένουν και αρχίζουν να επηρεάζουν την καθημερινότητά του.
Τότε πολλοί γονείς αναρωτιούνται:
«Μήπως το παιδί μου χρειάζεται τη βοήθεια ενός παιδοψυχολόγου;»
Η απάντηση δεν βασίζεται σε μία μόνο συμπεριφορά, αλλά στη συνολική εικόνα του παιδιού και στη διάρκεια των δυσκολιών που παρουσιάζει.
Είναι φυσιολογικό να δυσκολεύεται ένα παιδί;
Ναι.
Τα παιδιά περνούν διάφορες αναπτυξιακές φάσεις και είναι φυσιολογικό να βιώνουν:
- άγχος πριν από εξετάσεις,
- δυσκολία προσαρμογής σε νέο σχολείο,
- στενοχώρια μετά από έναν καβγά,
- φόβους που σχετίζονται με την ηλικία τους.
Οι αντιδράσεις αυτές συνήθως υποχωρούν με τον χρόνο.
Όταν όμως επιμένουν ή επιδεινώνονται, καλό είναι να αξιολογηθούν.
Ποια σημάδια δεν πρέπει να αγνοούν οι γονείς;
Είναι σημαντικό να δοθεί προσοχή όταν παρατηρούνται αλλαγές όπως:
- σημαντικές διαταραχές στον ύπνο,
- αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες,
- επίμονη θλίψη,
- έντονο άγχος,
- κοινωνική απόσυρση,
- συχνά ξεσπάσματα θυμού,
- δυσκολία συγκέντρωσης,
- απότομη πτώση της σχολικής επίδοσης,
- απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που παλαιότερα ευχαριστούσαν το παιδί.
Η παρουσία ενός μόνο συμπτώματος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι χρειάζεται ψυχοθεραπεία, αποτελεί όμως έναν λόγο να παρατηρήσουμε προσεκτικότερα το παιδί.
Ποιες καταστάσεις μπορεί να επηρεάσουν την ψυχική υγεία ενός παιδιού;
Ορισμένα γεγονότα ζωής αποτελούν σημαντικές πηγές στρες, όπως:
- διαζύγιο γονέων,
- απώλεια αγαπημένου προσώπου,
- σοβαρή ασθένεια στην οικογένεια,
- αλλαγή σχολείου,
- μετακόμιση,
- σχολικός εκφοβισμός,
- δυσκολίες στις φιλίες.
Κάθε παιδί αντιδρά διαφορετικά και χρειάζεται διαφορετικό χρόνο προσαρμογής.
Όταν η ψυχική δυσφορία εμφανίζεται ως σωματικό σύμπτωμα
Τα παιδιά πολλές φορές δεν εκφράζουν με λόγια όσα αισθάνονται.
Αντίθετα, μπορεί να εμφανίσουν:
- πονοκεφάλους,
- κοιλιακούς πόνους,
- γαστρεντερικές ενοχλήσεις,
- κόπωση.
Πριν αποδοθούν τα συμπτώματα σε ψυχολογικούς παράγοντες, είναι σημαντικό να αποκλειστούν πιθανά οργανικά αίτια από τον παιδίατρο.
Παιδί και ψυχοθεραπεία
Η ψυχοθεραπεία δεν έχει στόχο να "αλλάξει" το παιδί.
Στόχος της είναι να το βοηθήσει:
- να κατανοήσει τα συναισθήματά του,
- να αναπτύξει υγιείς τρόπους διαχείρισης των δυσκολιών,
- να ενισχύσει την αυτοεκτίμησή του,
- να βελτιώσει τις σχέσεις του με την οικογένεια και τους συνομηλίκους.
Παράλληλα, η συνεργασία με τους γονείς αποτελεί βασικό μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας.
Πότε χρειάζεται άμεση αξιολόγηση;
Η άμεση επικοινωνία με ειδικό είναι απαραίτητη όταν υπάρχουν ενδείξεις όπως:
- αυτοτραυματισμός,
- σκέψεις ή εκφράσεις αυτοκτονικού ιδεασμού,
- σοβαρή επιθετικότητα,
- υποψία κακοποίησης,
- χρήση ουσιών,
- επικίνδυνες συμπεριφορές.
Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν συνιστάται αναμονή.
🟩 Τι δείχνουν οι επιστημονικές έρευνες;
Οι διεθνείς επιστημονικοί οργανισμοί υποστηρίζουν ότι η έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών και η κατάλληλη ψυχολογική παρέμβαση μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τη συναισθηματική ευημερία, τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής των παιδιών και των οικογενειών τους. Η παρέμβαση προσαρμόζεται πάντα στις ανάγκες κάθε παιδιού και βασίζεται στη συνεργασία οικογένειας, σχολείου και επαγγελματιών ψυχικής υγείας.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
✔ Ακούστε το παιδί χωρίς να το κρίνετε.
✔ Δείξτε ενδιαφέρον για όσα αισθάνεται.
✔ Διατηρήστε μια σταθερή καθημερινή ρουτίνα.
✔ Συνεργαστείτε με το σχολείο όταν υπάρχουν δυσκολίες.
✔ Ζητήστε τη γνώμη ειδικού όταν οι δυσκολίες επιμένουν ή επηρεάζουν την καθημερινότητα.
Συμπέρασμα
Η αναζήτηση βοήθειας από έναν ειδικό ψυχικής υγείας δεν αποτελεί ένδειξη αποτυχίας των γονέων ούτε «ταμπέλα» για το παιδί. Αντίθετα, αποτελεί μια πράξη φροντίδας που μπορεί να προσφέρει έγκαιρη υποστήριξη και να βοηθήσει το παιδί να αναπτύξει δεξιότητες που θα το συνοδεύουν σε όλη του τη ζωή.
📚 Βιβλιογραφία (APA 7)
- American Academy of Child and Adolescent Psychiatry. (2018). Practice Parameters for the Assessment and Treatment of Children and Adolescents.
- American Psychological Association. (2020). Clinical Practice Guideline for the Treatment of Depression Across Three Age Cohorts.
- Kazdin, A. E. (2017). Evidence-Based Psychotherapies for Children and Adolescents. Guilford Press.
- Mash, E. J., & Barkley, R. A. (2014). Child Psychopathology (3rd ed.). Guilford Press.
- World Health Organization. (2021). Mental health of children and adolescents.
🔗 Διαβάστε επίσης
- 📖 Μαθησιακές Δυσκολίες. Μέρος 1 : Πώς καταλαβαίνω αν το παιδί μου έχει μαθησιακές δυσκολίες;
- 📖 Πώς επηρεάζουν τα Social Media την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων; Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς.
- 📖 Άσκηση και Ανάπτυξη του Παιδιού. Μέρος 1: Η σημασία της άσκησης για την ψυχική υγεία και την ανάπτυξη των παιδιών: Τι δείχνουν οι επιστημονικές έρευνες
