Τι μπορεί να μας διδάξει ο Πλούταρχος για την ανατροφή των παιδιών σήμερα;
Εισαγωγή
Οι γονείς σήμερα αναζητούν συνεχώς απαντήσεις.
Πώς βάζουμε όρια;
Πρέπει να τιμωρούμε τα παιδιά;
Πόσο σημαντικό είναι το παράδειγμα των γονέων;
Πώς βοηθάμε ένα παιδί να γίνει υπεύθυνος και ολοκληρωμένος άνθρωπος;
Παρότι τα ερωτήματα αυτά μοιάζουν σύγχρονα, απασχολούσαν τους ανθρώπους ήδη από την αρχαιότητα.
Ο Πλούταρχος, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες φιλοσόφους και παιδαγωγούς, αφιέρωσε ολόκληρο έργο στην ανατροφή των παιδιών, το περίφημο «Περί παίδων αγωγής».
Και το εντυπωσιακό είναι ότι πολλές από τις ιδέες του παραμένουν επίκαιρες ακόμη και σήμερα.
1. Η ανατροφή χρειάζεται χρόνο και αγάπη
Ο Πλούταρχος θεωρούσε ότι η ανατροφή των παιδιών απαιτεί:
- πολύ κόπο,
- ανεξάντλητη αγάπη,
- αφοσίωση,
- και αρκετό χρόνο.
Δεν πίστευε ότι η σωστή αγωγή είναι αποτέλεσμα τύχης.
Πίστευε ότι είναι καθημερινή προσπάθεια.
Σήμερα, μέσα στους γρήγορους ρυθμούς ζωής, αυτή η άποψη μοιάζει πιο επίκαιρη από ποτέ.
2. Τα παιδιά χρειάζονται όρια
Πολλοί θεωρούν ότι η αγάπη σημαίνει να μην αρνούμαστε τίποτα στα παιδιά.
Ο Πλούταρχος είχε διαφορετική άποψη.
Υποστήριζε ότι τα παιδιά πρέπει να μάθουν:
- να ελέγχουν τον θυμό τους,
- να σέβονται τους άλλους,
- να αποφεύγουν το ψέμα,
- να αποκτούν αυτοκυριαρχία.
Τα όρια δεν υπάρχουν για να περιορίζουν το παιδί.
Υπάρχουν για να του προσφέρουν ασφάλεια και σταθερότητα.
3. Ο γονιός είναι το σημαντικότερο πρότυπο
Ο Πλούταρχος πίστευε ότι:
Οι γονείς οφείλουν να είναι φωτεινά παραδείγματα για τα παιδιά τους.
Τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο από τις συμβουλές.
Μαθαίνουν:
- παρατηρώντας,
- μιμούμενα,
- ζώντας μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον.
Ο σεβασμός, η ειλικρίνεια και η υπομονή δεν διδάσκονται μόνο με λόγια.
Διδάσκονται καθημερινά μέσα από το παράδειγμα.
4. Η τιμωρία δεν είναι λύση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο Πλούταρχος κατακρίνει τους ξυλοδαρμούς και τις κακοποιήσεις.
Προτείνει:
- παραινέσεις,
- πειθώ,
- εναλλαγή επαίνου και επίπληξης,
- ήρεμη καθοδήγηση.
Για την εποχή του, αυτή ήταν μια εξαιρετικά προοδευτική άποψη.
Και σήμερα, οι σύγχρονες παιδαγωγικές και ψυχολογικές προσεγγίσεις συμφωνούν ότι η τιμωρία σπάνια οδηγεί σε ουσιαστική αλλαγή συμπεριφοράς.
5. Το παιχνίδι και η ξεκούραση είναι απαραίτητα
Ο Πλούταρχος θεωρούσε ότι:
Τα παιδιά δεν πρέπει να καταπονούνται πάνω από τις δυνάμεις τους.
Πίστευε ότι:
- η ξεκούραση είναι απαραίτητη,
- το διάλειμμα βοηθά τη μάθηση,
- η σωματική άσκηση είναι εξίσου σημαντική με την πνευματική καλλιέργεια.
Μια άποψη που συχνά ξεχνάμε σήμερα, όταν τα παιδιά γεμίζουν το πρόγραμμά τους με ατελείωτες δραστηριότητες.
6. Η παιδεία είναι το μεγαλύτερο αγαθό
Για τον Πλούταρχο:
ο πλούτος,
η δόξα,
η εξουσία,
η σωματική δύναμη,
είναι αγαθά προσωρινά.
Αυτό που μένει είναι:
η παιδεία και ο χαρακτήρας.
Η πραγματική εκπαίδευση δεν έχει σκοπό μόνο τη γνώση.
Στόχος της είναι να βοηθήσει το παιδί να γίνει καλύτερος άνθρωπος.
Επίλογος
Πέρασαν σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια από τότε που γράφτηκε το «Περί παίδων αγωγής».
Ο κόσμος άλλαξε.
Η τεχνολογία άλλαξε.
Τα σχολεία άλλαξαν.
Όμως οι βασικές ανάγκες των παιδιών παραμένουν ίδιες.
Χρειάζονται αγάπη.
Χρειάζονται όρια.
Χρειάζονται πρότυπα.
Χρειάζονται ανθρώπους που θα τα βοηθήσουν να αναπτύξουν τον χαρακτήρα και τις δυνατότητές τους.
Ίσως τελικά ο Πλούταρχος να είχε καταλάβει κάτι πολύ σημαντικό:
Η αγωγή δεν έχει σκοπό να δημιουργήσει μόνο καλούς μαθητές.
Έχει σκοπό να δημιουργήσει καλούς ανθρώπους.
📚 Βιβλιογραφία
- Πλούταρχος, Περί παίδων αγωγής.
- Βορβή Ι., & Δανιηλίδου Ε. (2014). «Περί παίδων αγωγής» - Η παιδαγωγική σκέψη του Πλούταρχου. Πρακτικά 7ου Πανελλήνιου Συνεδρίου ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ.
- Bandura, A. (1986). Social Foundations of Thought and Action.
- Fontana, D. (1996). Ψυχολογία για Εκπαιδευτικούς.
- Πιαζέ, Ζ. (2001). Η γλώσσα και η σκέψη του παιδιού.
