ΔΕΠ-Υ | Μέρος 2 ΔΕΠ-Υ ή Απλή Ζωηράδα; 7 Σημάδια που Πρέπει να Γνωρίζουν οι Γονείς
Ζωηρό παιδί ή κάτι περισσότερο;
Η ζωηράδα αποτελεί φυσιολογικό χαρακτηριστικό της παιδικής ηλικίας. Τα περισσότερα παιδιά είναι δραστήρια, περίεργα και δυσκολεύονται κατά διαστήματα να παραμείνουν συγκεντρωμένα ή να ακολουθήσουν οδηγίες, ιδιαίτερα όταν παίζουν ή βρίσκονται σε ένα περιβάλλον γεμάτο ερεθίσματα.
Ωστόσο, όταν η δυσκολία στη συγκέντρωση, η υπερκινητικότητα ή η παρορμητικότητα είναι έντονες, επίμονες και επηρεάζουν ουσιαστικά την καθημερινότητα του παιδιού, μπορεί να σχετίζονται με τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ).
Πολλοί γονείς αναρωτιούνται:
«Είναι απλώς ζωηρό το παιδί μου ή χρειάζεται αξιολόγηση;»
Η απάντηση δεν βασίζεται σε ένα μόνο σύμπτωμα, αλλά στη συνολική εικόνα του παιδιού, στη διάρκεια των δυσκολιών και στον τρόπο που αυτές επηρεάζουν τη λειτουργικότητά του.
Τι είναι η ΔΕΠ-Υ;
Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) είναι μία νευροαναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει κυρίως:
- τη διατήρηση της προσοχής,
- τον έλεγχο της παρορμητικότητας,
- την αυτορρύθμιση,
- και την οργάνωση της συμπεριφοράς.
Η ΔΕΠ-Υ έχει ισχυρό βιολογικό υπόβαθρο και δεν προκαλείται από τον τρόπο ανατροφής, την έλλειψη ορίων ή την "κακή συμπεριφορά" του παιδιού.
Δεν εμφανίζουν όλα τα παιδιά την ίδια εικόνα. Άλλα παρουσιάζουν έντονη υπερκινητικότητα, ενώ άλλα δυσκολεύονται κυρίως στη συγκέντρωση και μπορεί να περνούν απαρατήρητα.
Ζωηρό παιδί ή παιδί με ΔΕΠ-Υ;
Η βασική διαφορά βρίσκεται στην ένταση, στη διάρκεια και στις συνέπειες των δυσκολιών.
Ένα ζωηρό παιδί μπορεί περιστασιακά να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί ή να κάθεται ήσυχο, αλλά συνήθως προσαρμόζεται όταν οι συνθήκες το απαιτούν.
Αντίθετα, στη ΔΕΠ-Υ οι δυσκολίες:
- εμφανίζονται για μεγάλο χρονικό διάστημα,
- παρατηρούνται σε περισσότερα από ένα περιβάλλοντα (π.χ. σπίτι και σχολείο),
- και επηρεάζουν σημαντικά τη σχολική, κοινωνική και οικογενειακή ζωή.
7 σημάδια που αξίζει να προσέξουν οι γονείς
1. Δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί
Αποσπάται εύκολα από ήχους, εικόνες ή άλλες δραστηριότητες και δυσκολεύεται να ολοκληρώσει μια εργασία.
2. Δείχνει να μην ακούει όταν του μιλούν
Παρότι φαίνεται να προσέχει, πολλές φορές δυσκολεύεται να επεξεργαστεί ή να θυμηθεί τις οδηγίες που άκουσε.
3. Ξεχνά συχνά αντικείμενα και υποχρεώσεις
Χάνει σχολικά είδη, ξεχνά εργασίες ή προσωπικά αντικείμενα και δυσκολεύεται να οργανώσει την καθημερινότητά του.
4. Δεν ολοκληρώνει εύκολα δραστηριότητες
Ξεκινά με ενθουσιασμό μια εργασία, αλλά σύντομα την εγκαταλείπει για κάτι διαφορετικό.
5. Είναι συνεχώς σε κίνηση
Σηκώνεται συχνά από τη θέση του, στριφογυρίζει, τρέχει ή σκαρφαλώνει περισσότερο από ό,τι αναμένεται για την ηλικία του.
6. Δυσκολεύεται να περιμένει τη σειρά του
Διακόπτει συζητήσεις, απαντά πριν ολοκληρωθεί η ερώτηση ή ενεργεί παρορμητικά χωρίς να σκεφτεί τις συνέπειες.
7. Κάνει συχνά λάθη απροσεξίας
Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ δεν έχουν χαμηλότερη νοημοσύνη. Συχνά όμως κάνουν λάθη επειδή δυσκολεύονται να οργανώσουν την προσοχή και τη σκέψη τους.
Όταν η ΔΕΠ-Υ δεν συνοδεύεται από υπερκινητικότητα
Δεν είναι όλα τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ ιδιαίτερα ζωηρά.
Ορισμένα παρουσιάζουν κυρίως δυσκολίες συγκέντρωσης και χαρακτηρίζονται ως:
- αφηρημένα,
- ήσυχα,
- ονειροπόλα,
- ή αργά στην ολοκλήρωση εργασιών.
Επειδή δεν δημιουργούν έντονα προβλήματα συμπεριφοράς, οι δυσκολίες τους συχνά αναγνωρίζονται αργότερα.
Πότε χρειάζεται αξιολόγηση;
Η αξιολόγηση είναι σημαντική όταν οι δυσκολίες:
- επιμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα,
- εμφανίζονται στο σπίτι και στο σχολείο,
- επηρεάζουν τη μάθηση,
- δυσκολεύουν τις κοινωνικές σχέσεις,
- ή προκαλούν σημαντική ένταση στην καθημερινότητα.
Η αξιολόγηση πραγματοποιείται από κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες και βασίζεται στη συνολική εικόνα του παιδιού. Δεν υπάρχει μία μόνο εξέταση που να επιβεβαιώνει από μόνη της τη διάγνωση.
Πώς μπορεί να βοηθηθεί ένα παιδί με ΔΕΠ-Υ;
Η αποτελεσματική υποστήριξη βασίζεται στη συνεργασία οικογένειας, σχολείου και ειδικών.
Σημαντικό ρόλο παίζουν:
- η συμβουλευτική γονέων,
- η εκπαίδευση σε δεξιότητες οργάνωσης,
- οι εξατομικευμένες εκπαιδευτικές παρεμβάσεις,
- η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης,
- η δημιουργία ενός σταθερού και προβλέψιμου περιβάλλοντος.
Με την κατάλληλη υποστήριξη, τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ μπορούν να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους και να πετύχουν τόσο στο σχολείο όσο και στην καθημερινή ζωή.
Συμπέρασμα
Η έντονη κινητικότητα από μόνη της δεν σημαίνει ότι ένα παιδί έχει ΔΕΠ-Υ.
Όταν όμως οι δυσκολίες επιμένουν, εμφανίζονται σε διαφορετικά περιβάλλοντα και επηρεάζουν τη λειτουργικότητά του, η αξιολόγηση από ειδικό μπορεί να προσφέρει πολύτιμες απαντήσεις.
Η έγκαιρη αναγνώριση και η σωστή υποστήριξη βοηθούν το παιδί να αναπτύξει τις δεξιότητές του, να ενισχύσει την αυτοπεποίθησή του και να αξιοποιήσει τις δυνατότητές του.
📚 Διαβάστε επίσης
- ΔΕΠ-Υ στα Παιδιά: Συμπτώματα, Διάγνωση και Υποστήριξη
Μαθησιακές Δυσκολίες | Μέρος 3: Η Διάγνωση δεν Είναι το Τέλος της Διαδρομής: Όταν η γνώση γίνεται αφετηρία και όχι εμπόδιο
- Μαθησιακές Δυσκολίες | Μέρος 1: Πώς καταλαβαίνω αν το παιδί μου έχει μαθησιακές δυσκολίες;
- Ειδική Αγωγή | Μέρος 1: Η Ειδική Αγωγή ως δικαίωμα και ουσιαστική υποστήριξη του παιδιού
- Παιδί και Ψυχική Υγεία | Μέρος 1: Πότε είναι σημαντική η υποστήριξη από ειδικό ψυχικής υγείας;
Βιβλιογραφία
- American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR).
- Barkley, R. A. (2021). Taking Charge of ADHD.
- American Academy of Pediatrics (AAP). (2019). Clinical Practice Guideline for the Diagnosis, Evaluation, and Treatment of ADHD in Children and Adolescents.
- National Institute of Mental Health (NIMH). Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). ADHD in Children.
- World Health Organization (WHO). ICD-11 Classification of Diseases.
