Πότε οι δυσκολίες συγκέντρωσης χρειάζονται αξιολόγηση;
Όλα τα παιδιά αφαιρούνται κάποιες φορές. Πότε όμως χρειάζεται να δώσουμε περισσότερη προσοχή;
Είναι φυσιολογικό ένα παιδί να ονειροπολεί, να ξεχνά περιστασιακά τις υποχρεώσεις του ή να δυσκολεύεται να παραμείνει συγκεντρωμένο σε μια δραστηριότητα που δεν του κινεί το ενδιαφέρον. Η συγκέντρωση είναι μια δεξιότητα που αναπτύσσεται σταδιακά καθώς το παιδί μεγαλώνει και ωριμάζει.
Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου οι δυσκολίες προσοχής εμφανίζονται συχνά και επηρεάζουν την καθημερινότητα, τη σχολική επίδοση, τις σχέσεις με τους άλλους και την αυτοπεποίθηση του παιδιού. Τότε είναι χρήσιμο οι γονείς να διερευνήσουν περισσότερο την κατάσταση και να αναζητήσουν καθοδήγηση από ειδικό.
Ποια σημάδια αξίζει να παρατηρήσουν οι γονείς;
Οι δυσκολίες συγκέντρωσης μπορεί να εμφανίζονται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε παιδί. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες συμπεριφορές που παρατηρούνται συχνά.
Δυσκολεύεται να ολοκληρώσει δραστηριότητες
Το παιδί ξεκινά μια εργασία, ένα παιχνίδι ή μια άσκηση με ενθουσιασμό, αλλά μετά από λίγα λεπτά την εγκαταλείπει και ασχολείται με κάτι άλλο. Συχνά χρειάζεται συνεχείς υπενθυμίσεις για να ολοκληρώσει αυτό που ξεκίνησε.
Ξεχνά εύκολα οδηγίες
Ακόμη και όταν φαίνεται να ακούει προσεκτικά, μπορεί να ξεχνά γρήγορα τι του ζητήθηκε να κάνει.
Για παράδειγμα, ένας γονιός μπορεί να πει:
«Πήγαινε στο δωμάτιό σου, πάρε το τετράδιο και φέρε το εδώ.»
και το παιδί να επιστρέψει χωρίς το τετράδιο ή να έχει ξεχάσει εντελώς την οδηγία.
Χάνει συχνά αντικείμενα
Τετράδια, βιβλία, μολύβια, παγούρια ή προσωπικά αντικείμενα χάνονται συστηματικά, δημιουργώντας δυσκολίες στην οργάνωση της καθημερινότητας.
Δυσκολεύεται να οργανώσει τον χρόνο του
Η μελέτη, οι σχολικές εργασίες ή ακόμη και απλές καθημερινές υποχρεώσεις φαίνεται να απαιτούν δυσανάλογη προσπάθεια και συνεχή καθοδήγηση από τους γονείς.
Αποσπάται εύκολα από εξωτερικά ερεθίσματα
Ένας ήχος, μια κίνηση ή ένα αντικείμενο μπορεί να διακόψει εύκολα τη συγκέντρωσή του και να το απομακρύνει από τη δραστηριότητα που εκτελεί.
Πότε οι δυσκολίες χρειάζονται περισσότερη διερεύνηση;
Δεν αρκεί να εμφανίζεται μία μόνο συμπεριφορά περιστασιακά.
Αξίζει να αναζητηθεί αξιολόγηση όταν:
- οι δυσκολίες εμφανίζονται συστηματικά,
- παρατηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα,
- επηρεάζουν τη σχολική επίδοση,
- δημιουργούν εντάσεις στο σπίτι,
- επηρεάζουν την αυτοεκτίμηση του παιδιού,
- παρατηρούνται τόσο στο σπίτι όσο και στο σχολείο.
Όταν οι ίδιες δυσκολίες αναφέρονται από γονείς, εκπαιδευτικούς ή άλλους επαγγελματίες που συνεργάζονται με το παιδί, είναι σημαντικό να διερευνηθούν περισσότερο.
Πότε δεν χρειάζεται ανησυχία;
Η περιστασιακή αφηρημάδα είναι μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης.
Η κούραση, οι αλλαγές στη ρουτίνα, η συναισθηματική φόρτιση ή μια δύσκολη περίοδος για το παιδί μπορούν προσωρινά να επηρεάσουν τη συγκέντρωσή του.
Επιπλέον, τα μικρότερα παιδιά διαθέτουν φυσιολογικά μικρότερη διάρκεια προσοχής σε σχέση με τα μεγαλύτερα παιδιά και τους ενήλικες.
Για τον λόγο αυτό, η αξιολόγηση πρέπει πάντα να λαμβάνει υπόψη την ηλικία και το αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς στο σπίτι;
Πριν ακόμη χρειαστεί κάποια παρέμβαση, υπάρχουν πρακτικοί τρόποι με τους οποίους οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να οργανωθεί καλύτερα.
Δημιουργήστε σταθερή ρουτίνα
Τα παιδιά λειτουργούν καλύτερα όταν γνωρίζουν τι πρόκειται να ακολουθήσει μέσα στην ημέρα τους.
Δίνετε σύντομες και σαφείς οδηγίες
Οι πολλές πληροφορίες ταυτόχρονα συχνά δυσκολεύουν το παιδί να τις συγκρατήσει και να τις εφαρμόσει.
Περιορίστε τους περισπασμούς
Κατά τη διάρκεια της μελέτης είναι χρήσιμο να απομακρύνονται κινητά, τηλεόραση και άλλα ερεθίσματα που αποσπούν την προσοχή.
Χωρίστε τις εργασίες σε μικρότερα βήματα
Μια μεγάλη εργασία μπορεί να φαίνεται δύσκολη. Όταν χωρίζεται σε μικρότερα τμήματα, γίνεται πιο διαχειρίσιμη.
Ενισχύστε την προσπάθεια
Η επιβράβευση της προσπάθειας και όχι μόνο του αποτελέσματος βοηθά το παιδί να αναπτύξει αυτοπεποίθηση και επιμονή.
Γιατί είναι σημαντική η έγκαιρη αξιολόγηση;
Η αξιολόγηση δεν έχει στόχο να «βάλει ταμπέλες» στο παιδί.
Στόχος είναι να κατανοηθούν καλύτερα οι ανάγκες του και να σχεδιαστούν οι κατάλληλες στρατηγικές υποστήριξης.
Όσο νωρίτερα εντοπιστούν οι δυσκολίες, τόσο πιο εύκολα μπορούν να εφαρμοστούν παρεμβάσεις που θα ενισχύσουν:
- τη συγκέντρωση,
- την οργάνωση,
- την αυτοπεποίθηση,
- τη σχολική προσαρμογή,
- τη συναισθηματική ευημερία του παιδιού.
Συμπέρασμα
Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό ανάπτυξης. Οι δυσκολίες συγκέντρωσης δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα. Όταν όμως οι δυσκολίες είναι συχνές, επίμονες και επηρεάζουν την καθημερινότητά του, η έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες και καθοδήγηση.
Η κατανόηση προηγείται πάντα της παρέμβασης. Και κάθε παιδί αξίζει να έχει τις κατάλληλες ευκαιρίες για να αναπτύξει τις δυνατότητές του.
Βιβλιογραφία (APA 7th Edition)
American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR). American Psychiatric Publishing.
Barkley, R. A. (2015). Attention-deficit hyperactivity disorder: A handbook for diagnosis and treatment (4th ed.). Guilford Press.
DuPaul, G. J., & Stoner, G. (2014). ADHD in the schools: Assessment and intervention strategies (3rd ed.). Guilford Press.
Mash, E. J., & Wolfe, D. A. (2018). Abnormal child psychology (7th ed.). Cengage Learning.
Διαβάστε επίσης
🔗 Πώς καταλαβαίνω αν το παιδί μου δυσκολεύεται στη συγκέντρωση;
