Άσκηση και ψυχολογία παιδιών (Μέρος 2): Γιατί ορισμένα παιδιά αποφεύγουν την άσκηση και πώς οι γονείς μπορούν να τα ενθαρρύνουν
Εισαγωγή
Στο πρώτο μέρος παρουσιάσαμε τα επιστημονικά δεδομένα που αποδεικνύουν ότι η συστηματική σωματική άσκηση συμβάλλει ουσιαστικά στη γνωστική ανάπτυξη, την ψυχική υγεία, την αυτοεκτίμηση και τη σχολική επίδοση των παιδιών. Ωστόσο, παρά τα πολλαπλά οφέλη της, πολλά παιδιά εμφανίζουν μειωμένο ενδιαφέρον για τη φυσική δραστηριότητα ή την εγκαταλείπουν σε μικρή ηλικία.
Η κατανόηση των λόγων που οδηγούν ένα παιδί στην αποφυγή της άσκησης αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε γονείς και εκπαιδευτικοί να το βοηθήσουν να αναπτύξει μια υγιή και διαρκή σχέση με την κίνηση.
Γιατί ορισμένα παιδιά δεν αγαπούν την άσκηση;
Δεν υπάρχει μία μόνο απάντηση. Κάθε παιδί αποτελεί μια ξεχωριστή προσωπικότητα και επηρεάζεται από διαφορετικούς παράγοντες.
Οι συχνότεροι λόγοι είναι:
- χαμηλή αυτοπεποίθηση,
- φόβος αποτυχίας,
- αρνητικές εμπειρίες,
- υπερβολικός ανταγωνισμός,
- έλλειψη κατάλληλων προτύπων,
- υπερβολικός χρόνος μπροστά σε οθόνες,
- περιορισμένες ευκαιρίες παιχνιδιού.
Ο φόβος της αποτυχίας
Πολλά παιδιά αποφεύγουν μια δραστηριότητα όχι επειδή δεν τους αρέσει αλλά επειδή φοβούνται ότι δεν θα τα καταφέρουν.
Όταν το περιβάλλον δίνει μεγαλύτερη αξία στη νίκη παρά στην προσπάθεια, αρκετά παιδιά αρχίζουν να αισθάνονται ότι η συμμετοχή έχει νόημα μόνο όταν συνοδεύεται από επιτυχία.
Η άσκηση όμως πρέπει να λειτουργεί ως ευκαιρία μάθησης και προσωπικής εξέλιξης, όχι ως συνεχής αξιολόγηση.
Η επίδραση των γονέων
Οι γονείς αποτελούν το σημαντικότερο πρότυπο για το παιδί.
Παιδιά που βλέπουν τους γονείς τους να περπατούν, να αθλούνται ή να συμμετέχουν σε δραστηριότητες έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν θετική στάση απέναντι στην άσκηση.
Αντίθετα, όταν η φυσική δραστηριότητα παρουσιάζεται ως υποχρέωση ή τιμωρία, είναι πιθανό να δημιουργηθεί αρνητική εικόνα.
Ο ρόλος της επιβράβευσης
Η επιβράβευση δεν χρειάζεται να συνδέεται αποκλειστικά με τις επιδόσεις.
Σημαντικότερο είναι να αναγνωρίζεται:
- η προσπάθεια,
- η συνέπεια,
- η συνεργασία,
- η επιμονή,
- η προσωπική βελτίωση.
Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η εσωτερική παρακίνηση του παιδιού.
Πώς επιλέγουμε την κατάλληλη δραστηριότητα;
Δεν ταιριάζουν όλα τα αθλήματα σε όλα τα παιδιά.
Ορισμένα παιδιά απολαμβάνουν τα ομαδικά αθλήματα.
Άλλα προτιμούν:
- πολεμικές τέχνες,
- χορό,
- κολύμβηση,
- στίβο,
- ποδηλασία,
- πεζοπορία.
Το σημαντικό είναι το παιδί να αισθάνεται ασφάλεια, ενδιαφέρον και χαρά.
Η σημασία του παιχνιδιού
Ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες, η άσκηση πρέπει να συνδέεται με το παιχνίδι.
Το ελεύθερο παιχνίδι:
- ενισχύει τη δημιουργικότητα,
- καλλιεργεί τις κοινωνικές δεξιότητες,
- μειώνει το άγχος,
- βοηθά στην ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων.
Όσο περισσότερο η άσκηση μοιάζει με παιχνίδι, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να γίνει καθημερινή συνήθεια.
Οι οθόνες και η καθιστική ζωή
Η αυξημένη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών έχει περιορίσει σημαντικά τη φυσική δραστηριότητα των παιδιών.
Δεν χρειάζεται πλήρης απαγόρευση.
Αντίθετα, είναι χρήσιμο να δημιουργείται μια ισορροπία ανάμεσα:
- στο παιχνίδι,
- στη φυσική δραστηριότητα,
- στις σχολικές υποχρεώσεις,
- στον χρόνο μπροστά στις οθόνες.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς στην καθημερινότητα;
Μικρές αλλαγές μπορούν να έχουν μεγάλη επίδραση.
Για παράδειγμα:
- καθημερινός περίπατος,
- παιχνίδι στο πάρκο,
- οικογενειακή ποδηλασία,
- πεζοπορία τα Σαββατοκύριακα,
- κοινή συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες.
Όταν η άσκηση γίνεται οικογενειακή εμπειρία, το παιδί αποκτά θετικές αναμνήσεις που διαρκούν για πολλά χρόνια.
Συμπέρασμα
Η δημιουργία μιας θετικής σχέσης με τη σωματική δραστηριότητα δεν εξαρτάται από το ταλέντο ούτε από τις αθλητικές επιδόσεις του παιδιού. Εξαρτάται κυρίως από το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει.
Με την κατάλληλη ενθάρρυνση, την αποδοχή της προσπάθειας και την επιλογή δραστηριοτήτων που ταιριάζουν στην προσωπικότητα κάθε παιδιού, η άσκηση μπορεί να γίνει μια συνήθεια που θα το συνοδεύει σε όλη του τη ζωή.
Βιβλιογραφία
- American Academy of Pediatrics. (2023). Physical Activity Assessment and Counseling in Children and Adolescents.
- Biddle, S. J. H., et al. (2019). Psychology of Sport and Exercise, 42, 146-155.
- Donnelly, J. E., et al. (2016). Medicine & Science in Sports & Exercise, 48(6), 1197-1222.
- World Health Organization. (2020). WHO Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour.
- Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Benefits of Physical Activity for Children.
Διαβάστε επίσης
- Άσκηση και ψυχολογία παιδιών (Μέρος 1): Η επιστήμη πίσω από τη σωματική δραστηριότητα και την ψυχική υγεία.
- Θεατρικό Παιχνίδι | Μέρος 1: Τι Είναι και Πώς Συμβάλλει στην Ολόπλευρη Ανάπτυξη του Παιδιού.
- Θεατρικό Παιχνίδι (Μέρος 2): Πώς ενισχύει την αυτοπεποίθηση, τις κοινωνικές δεξιότητες και τη σχολική ανάπτυξη του παιδιού.
- Τα όρια δεν περιορίζουν τα παιδιά. Τα προετοιμάζουν για τη ζωή.
- Παιδιά και διατροφή. Μέρος 2: Τα θρεπτικά συστατικά που συμβάλλουν στη σωματική, εγκεφαλική και γνωστική ανάπτυξη του παιδιού.
Εκδήλωση Ενδιαφέροντος
Η σωματική δραστηριότητα αποτελεί σημαντικό πυλώνα της ολόπλευρης ανάπτυξης κάθε παιδιού. Στο Αθηνά Νόησις – Κέντρο Μαθησιακής Υποστήριξης & Ειδικών Θεραπειών σχεδιάζουμε προγράμματα που ενισχύουν τη σωματική, γνωστική και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη μέσα από ασφαλείς, παιδαγωγικά τεκμηριωμένες δραστηριότητες.
Εάν επιθυμείτε περισσότερες πληροφορίες για τα προγράμματά μας, μπορείτε να συμπληρώσετε τη φόρμα «Εκδήλωση Ενδιαφέροντος» στην ιστοσελίδα μας ή να επικοινωνήσετε μαζί μας.
