Πώς να Μιλήσετε στο Παιδί σας για την Ψυχοθεραπεία: Ένας Οδηγός για Γονείς
Η απόφαση να ξεκινήσει ένα παιδί ψυχοθεραπεία συνοδεύεται συχνά από πολλές σκέψεις και απορίες, όχι μόνο για το ίδιο το παιδί αλλά και για τους γονείς. Μία από τις πιο συχνές ανησυχίες είναι ο τρόπος με τον οποίο θα μιλήσουν στο παιδί για την πρώτη συνάντηση με τον παιδοψυχολόγο. Τι πρέπει να του πουν; Πώς μπορούν να το προετοιμάσουν χωρίς να το φοβίσουν ή να το αγχώσουν;
Δεν υπάρχει ένας μοναδικός «σωστός» τρόπος να γίνει αυτή η συζήτηση. Ωστόσο, η ειλικρίνεια, η ηρεμία και η προσαρμογή της συζήτησης στην ηλικία και την προσωπικότητα του παιδιού αποτελούν τα σημαντικότερα στοιχεία για μια θετική πρώτη εμπειρία. Όταν το παιδί γνωρίζει πού πηγαίνει, ποιον θα συναντήσει και γιατί γίνεται αυτή η επίσκεψη, αισθάνεται μεγαλύτερη ασφάλεια και μειώνεται η αβεβαιότητα που συχνά συνοδεύει το άγνωστο. Η σημασία της ειλικρινούς ενημέρωσης πριν από την πρώτη επίσκεψη αναδεικνύεται και στη σχετική βιβλιογραφία για την παιδική ψυχοθεραπεία.
Να Πω την Αλήθεια στο Παιδί μου;
Η απάντηση είναι ναι. Η ειλικρινής ενημέρωση, με τρόπο που ταιριάζει στην ηλικία και την ωριμότητα του παιδιού, αποτελεί το καλύτερο θεμέλιο για μια σχέση εμπιστοσύνης τόσο με τους γονείς όσο και με τον παιδοψυχολόγο.
Πολλοί γονείς, θέλοντας να προστατεύσουν το παιδί τους από το άγχος, σκέφτονται να αποκρύψουν τον πραγματικό λόγο της επίσκεψης ή να παρουσιάσουν τον παιδοψυχολόγο ως κάποιον με τον οποίο απλώς θα παίξει για λίγο. Αν και η πρόθεση είναι καλή, μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση ή να κλονίσει την εμπιστοσύνη του παιδιού, όταν αντιληφθεί ότι η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η βιβλιογραφία επισημαίνει ότι η ειλικρίνεια και η σωστή ενημέρωση από την αρχή συμβάλλουν στη δημιουργία μιας θετικής θεραπευτικής σχέσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να δοθούν στο παιδί πολύπλοκες ή δύσκολες εξηγήσεις. Αντίθετα, οι πληροφορίες πρέπει να είναι απλές, κατανοητές και προσαρμοσμένες στην ηλικία του. Είναι αρκετό να γνωρίζει ότι πρόκειται να συναντήσει έναν άνθρωπο που βοηθά παιδιά και οικογένειες όταν αντιμετωπίζουν δυσκολίες, ότι θα έχει την ευκαιρία να μιλήσει, να παίξει ή να ζωγραφίσει και ότι δεν πρόκειται να εξεταστεί ούτε να κριθεί.
Η ειλικρίνεια δεν αυξάνει το άγχος του παιδιού. Αντίθετα, του προσφέρει ασφάλεια, γιατί γνωρίζει τι πρόκειται να συμβεί και αισθάνεται ότι οι γονείς του το εμπιστεύονται και το αντιμετωπίζουν με σεβασμό.
💡 Με απλά λόγια
Πείτε στο παιδί την αλήθεια με απλά λόγια. Δεν χρειάζεται να του αποκρύψετε ότι θα συναντήσει έναν παιδοψυχολόγο. Αυτό που χρειάζεται είναι να καταλάβει ότι δεν πηγαίνει επειδή έκανε κάτι κακό, αλλά επειδή κάποιοι άνθρωποι μπορούν να βοηθήσουν όταν κάτι μας δυσκολεύει.
Να Πω την Αλήθεια στο Παιδί μου;
Η απάντηση είναι ναι. Η ειλικρινής ενημέρωση, με τρόπο που ταιριάζει στην ηλικία και την ωριμότητα του παιδιού, αποτελεί το καλύτερο θεμέλιο για μια σχέση εμπιστοσύνης τόσο με τους γονείς όσο και με τον παιδοψυχολόγο.
Πολλοί γονείς, θέλοντας να προστατεύσουν το παιδί τους από το άγχος, σκέφτονται να αποκρύψουν τον πραγματικό λόγο της επίσκεψης ή να παρουσιάσουν τον παιδοψυχολόγο ως κάποιον με τον οποίο απλώς θα παίξει για λίγο. Αν και η πρόθεση είναι καλή, μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση ή να κλονίσει την εμπιστοσύνη του παιδιού, όταν αντιληφθεί ότι η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η βιβλιογραφία επισημαίνει ότι η ειλικρίνεια και η σωστή ενημέρωση από την αρχή συμβάλλουν στη δημιουργία μιας θετικής θεραπευτικής σχέσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να δοθούν στο παιδί πολύπλοκες ή δύσκολες εξηγήσεις. Αντίθετα, οι πληροφορίες πρέπει να είναι απλές, κατανοητές και προσαρμοσμένες στην ηλικία του. Είναι αρκετό να γνωρίζει ότι πρόκειται να συναντήσει έναν άνθρωπο που βοηθά παιδιά και οικογένειες όταν αντιμετωπίζουν δυσκολίες, ότι θα έχει την ευκαιρία να μιλήσει, να παίξει ή να ζωγραφίσει και ότι δεν πρόκειται να εξεταστεί ούτε να κριθεί.
Η ειλικρίνεια δεν αυξάνει το άγχος του παιδιού. Αντίθετα, του προσφέρει ασφάλεια, γιατί γνωρίζει τι πρόκειται να συμβεί και αισθάνεται ότι οι γονείς του το εμπιστεύονται και το αντιμετωπίζουν με σεβασμό.
💡 Με απλά λόγια
Πείτε στο παιδί την αλήθεια με απλά λόγια. Δεν χρειάζεται να του αποκρύψετε ότι θα συναντήσει έναν παιδοψυχολόγο. Αυτό που χρειάζεται είναι να καταλάβει ότι δεν πηγαίνει επειδή έκανε κάτι κακό, αλλά επειδή κάποιοι άνθρωποι μπορούν να βοηθήσουν όταν κάτι μας δυσκολεύει.
Τι Είναι Καλό να Αποφύγετε;
Όταν οι γονείς προσπαθούν να προετοιμάσουν το παιδί για την πρώτη επίσκεψη στον παιδοψυχολόγο, είναι φυσικό να αναζητούν λόγια που θα το καθησυχάσουν. Ωστόσο, ορισμένες φράσεις, παρότι λέγονται με καλή πρόθεση, μπορεί να δημιουργήσουν φόβο, ενοχές ή λανθασμένες προσδοκίες.
Αποφύγετε να παρουσιάσετε την επίσκεψη ως τιμωρία ή ως συνέπεια μιας συμπεριφοράς. Εκφράσεις όπως «θα πάμε στον ψυχολόγο γιατί δεν ακούς» ή «ο ψυχολόγος θα σου μάθει να φέρεσαι σωστά» μπορεί να κάνουν το παιδί να πιστέψει ότι έχει κάνει κάτι κακό ή ότι κάποιος θα το κρίνει.
Εξίσου σημαντικό είναι να μην υποσχεθείτε πράγματα που δεν γνωρίζετε. Για παράδειγμα, μην πείτε ότι «θα πάτε μόνο μία φορά» ή ότι «θα παίξετε μόνο παιχνίδια», καθώς η θεραπευτική διαδικασία διαμορφώνεται ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε παιδιού. Είναι προτιμότερο να πείτε ότι πρόκειται για μια πρώτη γνωριμία και ότι ο ειδικός θα εξηγήσει στη συνέχεια πώς θα προχωρήσει η διαδικασία.
Τέλος, αποφύγετε να υποβαθμίσετε τις ανησυχίες του παιδιού λέγοντας «δεν υπάρχει λόγος να φοβάσαι». Αντί γι' αυτό, αναγνωρίστε το συναίσθημά του και δείξτε κατανόηση. Ένα παιδί που αισθάνεται ότι το ακούν και το καταλαβαίνουν είναι πιο πιθανό να νιώσει ασφάλεια και να συνεργαστεί.
💡 Με απλά λόγια
Αποφύγετε τις απειλές, τα ψέματα και τις υποσχέσεις που δεν μπορείτε να τηρήσετε. Η ειλικρίνεια, η κατανόηση και η ήρεμη στάση των γονέων βοηθούν το παιδί να αντιμετωπίσει την πρώτη επίσκεψη με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη.
Αν το Παιδί Έχει Απορίες ή Φόβους
Είναι φυσιολογικό ένα παιδί να έχει ερωτήσεις ή ακόμη και ανησυχίες όταν ακούει ότι πρόκειται να επισκεφθεί έναν παιδοψυχολόγο. Μπορεί να αναρωτηθεί αν έκανε κάτι λάθος, αν θα χρειαστεί να απαντήσει σε δύσκολες ερωτήσεις ή αν κάποιος θα το κρίνει για όσα αισθάνεται ή κάνει.
Σε αυτές τις στιγμές, ο σημαντικότερος σύμμαχος του παιδιού είναι η στάση των γονέων. Ακούστε τις απορίες του χωρίς να τις υποτιμάτε και δώστε του τον χρόνο να εκφράσει όσα σκέφτεται. Δεν χρειάζεται να έχετε όλες τις απαντήσεις. Συχνά αρκεί να του πείτε ότι είναι φυσιολογικό να αισθάνεται έτσι όταν πρόκειται να γνωρίσει έναν καινούριο άνθρωπο και ότι θα είστε δίπλα του σε όλη αυτή τη διαδικασία.
Αν το παιδί εκφράσει φόβο ή δισταγμό, μην προσπαθήσετε να το πιέσετε να αλλάξει αμέσως γνώμη. Αναγνωρίστε το συναίσθημά του και εξηγήστε του ότι η πρώτη συνάντηση έχει στόχο κυρίως τη γνωριμία και ότι δεν υπάρχει καμία υποχρέωση να μιλήσει για κάτι που δεν αισθάνεται ακόμη έτοιμο να μοιραστεί.
💛 Ένα μήνυμα για τα παιδιά
Αν νιώθεις λίγο αγχωμένος ή έχεις απορίες για την πρώτη σου συνάντηση με τον παιδοψυχολόγο, να θυμάσαι ότι δεν πας εκεί επειδή έκανες κάτι κακό. Πας για να γνωρίσεις έναν άνθρωπο που θέλει να σε ακούσει, να σε καταλάβει και να σε βοηθήσει όταν κάτι σε δυσκολεύει. Δεν χρειάζεται να πεις ή να κάνεις κάτι τέλειο. Αρκεί να είσαι ο εαυτός σου.
💡 Με απλά λόγια
Τα παιδιά δεν χρειάζονται τέλειες απαντήσεις. Χρειάζονται γονείς που ακούν τις ανησυχίες τους, τις σέβονται και τους δείχνουν ότι δεν είναι μόνα σε αυτή τη νέα εμπειρία.
Συμπέρασμα
Ο τρόπος με τον οποίο θα μιλήσετε στο παιδί σας για την ψυχοθεραπεία μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το πώς θα βιώσει την πρώτη του επαφή με τον παιδοψυχολόγο. Η ειλικρίνεια, η ηρεμία και ο σεβασμός στα συναισθήματα του παιδιού δημιουργούν τις κατάλληλες προϋποθέσεις ώστε να αισθανθεί ασφάλεια και εμπιστοσύνη απέναντι σε αυτή τη νέα εμπειρία.
Δεν χρειάζονται περίπλοκες εξηγήσεις ούτε τέλειες απαντήσεις. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το παιδί να γνωρίζει ότι οι γονείς του βρίσκονται δίπλα του, ότι δεν πρόκειται να κριθεί ή να τιμωρηθεί και ότι η επίσκεψη έχει ως στόχο να το βοηθήσει να αισθανθεί καλύτερα και να αντιμετωπίσει όσα το δυσκολεύουν. Η ειλικρινής ενημέρωση και η αποφυγή παραπλανητικών εξηγήσεων αποτελούν βασικά στοιχεία για την οικοδόμηση μιας σχέσης εμπιστοσύνης.
Κάθε παιδί είναι διαφορετικό και αντιδρά με τον δικό του τρόπο. Με υπομονή, κατανόηση και συνεργασία ανάμεσα στην οικογένεια και τον παιδοψυχολόγο, η πρώτη συνάντηση μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας πορείας που θα ενισχύσει όχι μόνο το παιδί, αλλά και ολόκληρη την οικογένεια.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να μιλήσω στο παιδί μου για την πρώτη επίσκεψη;
Συνήθως είναι προτιμότερο να ενημερώσετε το παιδί λίγες ημέρες ή μία ημέρα πριν από την πρώτη συνάντηση, ανάλογα με την ηλικία και την προσωπικότητά του. Έτσι έχει χρόνο να επεξεργαστεί τις πληροφορίες και να εκφράσει τυχόν απορίες.
Πρέπει να πω στο παιδί ότι θα επισκεφθεί παιδοψυχολόγο;
Ναι. Η ειλικρινής ενημέρωση, με λόγια που μπορεί να κατανοήσει το παιδί, βοηθά στη δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης και μειώνει την αβεβαιότητα πριν από την πρώτη επίσκεψη.
Τι κάνω αν το παιδί δεν θέλει να έρθει;
Ακούστε με προσοχή τις ανησυχίες του και αποφύγετε τις πιέσεις ή τις απειλές. Εξηγήστε ότι πρόκειται για μια πρώτη γνωριμία και ότι κανείς δεν πρόκειται να το κρίνει ή να το τιμωρήσει.
Είναι σωστό να πω ότι θα πάει απλώς για παιχνίδι;
Όχι. Αν και το παιχνίδι μπορεί να αποτελεί μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας, είναι σημαντικό να μην αποκρύπτεται ο πραγματικός λόγος της επίσκεψης. Η ειλικρίνεια βοηθά το παιδί να αισθανθεί μεγαλύτερη ασφάλεια και εμπιστοσύνη.
Αν το παιδί δεν μιλήσει στην πρώτη συνάντηση, σημαίνει ότι κάτι δεν πήγε καλά;
Όχι. Πολλά παιδιά χρειάζονται χρόνο μέχρι να αισθανθούν άνετα με έναν νέο άνθρωπο. Ο παιδοψυχολόγος σέβεται τον ρυθμό κάθε παιδιού και η πρώτη συνάντηση έχει κυρίως γνωριμικό χαρακτήρα.
Ποιος είναι ο σημαντικότερος ρόλος των γονέων;
Να σταθούν δίπλα στο παιδί με ειλικρίνεια, κατανόηση και συνεργασία. Η ήρεμη στάση των γονέων βοηθά το παιδί να αντιμετωπίσει την πρώτη επίσκεψη με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και ασφάλεια.
Βιβλιογραφία (APA 7)
Dolto, F. (2000). Ψυχανάλυση και Παιδιατρική. Εκδόσεις Καστανιώτη.
Gil, E. (1996). Treating Abused Adolescents. Guilford Press.
Herbert, M. (1996). Ψυχολογικά προβλήματα παιδικής ηλικίας. Ελληνικά Γράμματα.
Πιτσούνη, Δ., & Τσανίρα, Ε. (2007). Θέματα Ψυχοδυναμικής Παιδοψυχιατρικής. Εκδόσεις Καστανιώτη.
Winnicott, D. W. (1971). Το παιδί, το παιχνίδι και η πραγματικότητα. Εκδόσεις Καστανιώτη.
Yalom, I. D. (2002). Το δώρο της ψυχοθεραπείας. Εκδόσεις Άγρα.
Διαβάστε επίσης :
- Αθηνά Νόησις – Κέντρο Μαθησιακής Υποστήριξης & Ειδικών Θεραπειών (Αρχική Σελίδα)
- Παιδοψυχολόγος – Ψυχοθεραπεία για Παιδιά και Εφήβους (Υπηρεσία)
- Συμβουλευτική Γονέων (Υπηρεσία)
- Η Πρώτη Επίσκεψη στον Παιδοψυχολόγο: Ένα Νέο Ξεκίνημα για το Παιδί και την Οικογένεια
- Πόσο Διαρκεί η Παιδοψυχοθεραπεία; Τι να Περιμένουν οι Γονείς από τη Θεραπευτική Διαδικασία
- Ψυχοθεραπεία για Παιδιά και Εφήβους: Τι Είναι και Πώς Μπορεί να Βοηθήσει
