Οι γονείς δεν χρειάζεται να συμφωνούν σε όλα. Χρειάζεται όμως να είναι ομάδα.
Η γονεϊκή συμμαχία και η σημασία της για την ψυχική ανάπτυξη του παιδιού
Κανένας γονέας δεν είναι ίδιος με τον άλλον.
Ο καθένας μεγαλώνει μέσα σε διαφορετικές οικογένειες, με διαφορετικές αξίες, εμπειρίες, φόβους και προσδοκίες. Είναι λοιπόν απολύτως φυσιολογικό οι γονείς να έχουν διαφορετικές απόψεις σχετικά με την ανατροφή των παιδιών, τα όρια, το σχολείο ή τον τρόπο αντιμετώπισης δύσκολων καταστάσεων.
Η διαφωνία δεν αποτελεί από μόνη της πρόβλημα.
Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία για το παιδί είναι αν οι γονείς, παρά τις διαφορές τους, μπορούν να συνεργάζονται, να σέβονται ο ένας τον άλλον και να λειτουργούν ως ομάδα.
Αυτό ακριβώς ονομάζουμε γονεϊκή συμμαχία.
Τι είναι η γονεϊκή συμμαχία;
Η γονεϊκή συμμαχία είναι ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς συνεργάζονται στον γονεϊκό τους ρόλο, υποστηρίζουν ο ένας τον άλλον και διαμορφώνουν ένα σταθερό πλαίσιο φροντίδας για το παιδί. Δεν απαιτεί απόλυτη συμφωνία, αλλά επικοινωνία, αμοιβαίο σεβασμό και κοινή ευθύνη απέναντι στις ανάγκες του παιδιού.
Η γονεϊκή συμμαχία δεν σημαίνει:
❌ να συμφωνούν οι γονείς σε όλα,
❌ να μην υπάρχουν ποτέ συγκρούσεις,
❌ να ακολουθούν πάντοτε ακριβώς τον ίδιο τρόπο,
❌ να είναι τέλειοι γονείς.
Σημαίνει:
✅ να μπορούν να συζητούν,
✅ να ακούν ο ένας τον άλλον,
✅ να σέβονται τις διαφορετικές απόψεις τους,
✅ να μην υπονομεύουν συστηματικά ο ένας τον άλλον,
✅ να προστατεύουν το παιδί από τις έντονες μεταξύ τους συγκρούσεις,
✅ να αναζητούν κοινές αποφάσεις για σημαντικά ζητήματα,
✅ να παραμένουν ομάδα ακόμη και όταν δυσκολεύονται.
Οι γονείς δεν συναντιούνται μόνο ως ενήλικες
Πολλές φορές οι διαφωνίες των γονέων φαίνεται να αφορούν αποκλειστικά το παιδί.
Πίσω από αυτές, όμως, μπορεί να υπάρχουν βαθύτερες προσωπικές εμπειρίες και διαφορετικές αντιλήψεις για τη γονεϊκότητα.
Ένας γονέας μπορεί να επιθυμεί αυστηρότερα όρια επειδή μεγάλωσε μέσα σε ένα περιβάλλον αστάθειας και συνδέει τη σταθερότητα με την ασφάλεια.
Ένας άλλος μπορεί να δυσκολεύεται να πει «όχι», επειδή βίωσε υπερβολική αυστηρότητα και φοβάται μήπως επαναλάβει εμπειρίες που τον πλήγωσαν.
Έτσι, πολλές φορές δεν συγκρούονται απλώς δύο διαφορετικές απόψεις για το αν το παιδί πρέπει να κοιμηθεί στις εννέα ή στις δέκα. Πίσω από μια φαινομενικά απλή διαφωνία μπορεί να συναντώνται:
- διαφορετικές παιδικές εμπειρίες,
- διαφορετικοί φόβοι,
- διαφορετικές ανάγκες,
- διαφορετικές αντιλήψεις για την ασφάλεια και τα όρια,
- διαφορετικοί τρόποι έκφρασης της αγάπης και της φροντίδας.
Οι γονείς δεν συναντιούνται μόνο ως ενήλικες.
Συναντιούνται και ως άνθρωποι που κουβαλούν τη δική τους ιστορία.
Η αναγνώριση αυτής της πραγματικότητας μπορεί να βοηθήσει τους γονείς να μετακινηθούν από το «ποιος έχει δίκιο;» προς το πιο ουσιαστικό «τι προσπαθεί να προστατεύσει ή να εκφράσει ο καθένας μας;».
Η οικογένεια είναι ένα σύστημα σχέσεων
Από συστημική σκοπιά, η οικογένεια δεν αποτελείται από ανεξάρτητα άτομα που λειτουργούν απομονωμένα.
Είναι ένα ζωντανό σύστημα σχέσεων.
Το άγχος του ενός μπορεί να επηρεάσει τον άλλον.
Η σύγκρουση μεταξύ των γονέων μπορεί να επηρεάσει το συναισθηματικό κλίμα του σπιτιού.
Μια δυσκολία του παιδιού μπορεί να αυξήσει το άγχος των γονέων.
Και ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς ανταποκρίνονται μπορεί, με τη σειρά του, να επηρεάσει ξανά το παιδί.
Οι συμπεριφορές, τα συναισθήματα και οι σχέσεις αλληλεπιδρούν συνεχώς.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο, όταν ένα παιδί δυσκολεύεται, η υποστήριξη δεν αφορά πάντοτε αποκλειστικά το ίδιο το παιδί. Η ενίσχυση της επικοινωνίας και της συνεργασίας μέσα στην οικογένεια μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μέρος της συνολικής υποστήριξης.
(Εσωτερικός σύνδεσμος: «Όταν το παιδί δυσκολεύεται: Γιατί η βοήθεια δεν αφορά μόνο το παιδί».)
Όταν το παιδί βρίσκεται στη μέση
Όταν οι γονείς συγκρούονται συστηματικά ή δίνουν συνεχώς αντικρουόμενα μηνύματα, το παιδί μπορεί να δυσκολεύεται να κατανοήσει τι αναμένεται από εκείνο.
Μπορεί:
- να αισθανθεί σύγχυση,
- να προσπαθεί συνεχώς να ευχαριστήσει και τους δύο,
- να φοβάται ότι πρέπει να «διαλέξει πλευρά»,
- να αναλαμβάνει ρόλους που δεν αντιστοιχούν στην ηλικία του,
- να αισθάνεται ενοχές για τις συγκρούσεις,
- να εμφανίζει αυξημένο άγχος ή αλλαγές στη συμπεριφορά του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε διαφωνία μεταξύ των γονέων βλάπτει το παιδί.
Οι διαφωνίες αποτελούν φυσιολογικό μέρος κάθε ανθρώπινης σχέσης.
Το σημαντικό είναι το παιδί να μην χρησιμοποιείται ως αγγελιοφόρος, σύμμαχος ή διαιτητής στις διαφωνίες των ενηλίκων.
Ένα παιδί μπορεί να μάθει πολλά βλέποντας ότι δύο άνθρωποι μπορούν να έχουν διαφορετικές απόψεις χωρίς να ακυρώνουν ή να προσβάλλουν ο ένας τον άλλον.
Ότι μπορούν να διαφωνήσουν και αργότερα να ξαναμιλήσουν.
Ότι μπορούν να κάνουν λάθος και να ζητήσουν συγγνώμη.
Ότι μπορούν, ακόμη και μέσα στη διαφωνία, να παραμένουν ομάδα.
Η γονεϊκή συμμαχία δεν σημαίνει τελειότητα
Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι πρέπει να είναι πάντοτε ψύχραιμοι, σίγουροι και απόλυτα συντονισμένοι.
Αυτό δεν είναι ρεαλιστικό.
Οι άνθρωποι κουράζονται.
Αγχώνονται.
Θυμώνουν.
Αμφιβάλλουν.
Και μερικές φορές κάνουν λάθη.
Η γονεϊκή συμμαχία δεν σημαίνει απουσία δυσκολιών. Σημαίνει ότι, παρά τις δυσκολίες, υπάρχει η πρόθεση να συνεχιστεί η επικοινωνία και η συνεργασία.
Μια ισχυρή γονεϊκή συμμαχία δεν δημιουργείται επειδή δύο άνθρωποι σκέφτονται με τον ίδιο τρόπο.
Δημιουργείται όταν μπορούν να διαχειρίζονται τις διαφορές τους χωρίς να χάνουν από το επίκεντρο την κοινή τους ευθύνη απέναντι στο παιδί.
Πώς μπορούν οι γονείς να ενισχύσουν τη συνεργασία τους;
Η γονεϊκή συμμαχία χτίζεται μέσα από μικρές, καθημερινές πρακτικές.
Συζητήστε τις σημαντικές διαφωνίες χωρίς το παιδί
Δεν είναι απαραίτητο κάθε διαφορετική άποψη να λύνεται μπροστά στο παιδί. Όταν υπάρχει έντονη διαφωνία για ένα σημαντικό ζήτημα, οι γονείς μπορούν να τη συζητήσουν ιδιωτικά και να προσπαθήσουν να καταλήξουν σε μια κοινή στάση.
Αποφύγετε την αλληλοϋπονόμευση
Όταν ο ένας γονέας ακυρώνει συστηματικά τις αποφάσεις του άλλου μπροστά στο παιδί, δημιουργείται σύγχυση και ένταση.
Η διαφωνία μπορεί να συζητηθεί. Η συνεχής υπονόμευση, όμως, δυσκολεύει τόσο τη σχέση των γονέων όσο και το αίσθημα σταθερότητας του παιδιού.
Συμφωνήστε στα βασικά
Οι γονείς δεν χρειάζεται να έχουν ακριβώς τον ίδιο τρόπο. Είναι όμως χρήσιμο να υπάρχει μια βασική κοινή κατεύθυνση σε σημαντικά ζητήματα, όπως τα όρια, η ασφάλεια, οι βασικοί κανόνες και οι ευθύνες του παιδιού.
Ακούστε πριν απαντήσετε
Πολλές συγκρούσεις κλιμακώνονται επειδή κάθε πλευρά προσπαθεί να αποδείξει ότι έχει δίκιο.
Η προσπάθεια κατανόησης της οπτικής του άλλου δεν σημαίνει απαραίτητα συμφωνία. Σημαίνει ότι η συζήτηση μπορεί να γίνει χωρίς να μετατραπεί σε μάχη.
Θυμηθείτε τον κοινό στόχο
Μέσα σε μια έντονη διαφωνία είναι εύκολο να ξεχαστεί ότι και οι δύο γονείς συνήθως επιδιώκουν το ίδιο πράγμα: το καλό του παιδιού.
Μπορεί να διαφωνούν στον δρόμο. Ο προορισμός, όμως, συχνά είναι κοινός.
Τι γίνεται όταν οι γονείς έχουν πραγματικά διαφορετικές απόψεις;
Δεν είναι πάντα δυνατό να βρεθεί μια λύση που ικανοποιεί απόλυτα και τους δύο.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, το ζητούμενο δεν είναι να «κερδίσει» ο ένας γονέας.
Μπορεί να χρειαστεί:
- να καθοριστούν τα σημεία στα οποία υπάρχει ήδη συμφωνία,
- να ξεχωρίσουν τα πραγματικά σημαντικά ζητήματα από τις μικρότερες διαφορές,
- να δοκιμαστεί μια κοινά αποδεκτή προσέγγιση,
- να επανεκτιμηθεί αργότερα αν αυτή λειτουργεί,
- να ζητηθεί υποστήριξη όταν οι ίδιες συγκρούσεις επαναλαμβάνονται χωρίς λύση.
Η συνεργασία δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται οι διαφορετικές προσωπικότητες. Σημαίνει ότι οι διαφορές μπορούν να συνυπάρξουν μέσα σε ένα πλαίσιο σεβασμού και κοινής ευθύνης.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η Συμβουλευτική Γονέων;
Η Συμβουλευτική Γονέων μπορεί να προσφέρει έναν ασφαλή χώρο όπου οι γονείς μπορούν:
- να εκφράσουν τις ανησυχίες τους,
- να κατανοήσουν βαθύτερα τις ανάγκες του παιδιού,
- να αναγνωρίσουν επαναλαμβανόμενα μοτίβα επικοινωνίας,
- να διερευνήσουν τις διαφορετικές αντιλήψεις τους για τη γονεϊκότητα,
- να διαχειριστούν αποτελεσματικότερα τις συγκρούσεις,
- να βελτιώσουν τη συνεργασία τους,
- να αναπτύξουν μια πιο σταθερή και υποστηρικτική γονεϊκή συμμαχία.
(Εσωτερικός σύνδεσμος προς την υπηρεσία «Συμβουλευτική Γονέων».)
Δεν αναζητούμε ποιος φταίει.
Αναζητούμε τρόπους ώστε η οικογένεια να λειτουργεί με περισσότερη κατανόηση, σταθερότητα και εμπιστοσύνη.
Όταν οι διαφωνίες των γονέων αφορούν ευρύτερα τη μεταξύ τους σχέση και η συναισθηματική απόσταση έχει μεγαλώσει, μπορεί να είναι χρήσιμη και η Συμβουλευτική Ζεύγους.
(Εσωτερικός σύνδεσμος: «Συμβουλευτική Ζεύγους: Όταν οι διαφωνίες γίνονται απόσταση».)
Συμπέρασμα
Οι γονείς δεν χρειάζεται να συμφωνούν σε όλα.
Δεν χρειάζεται να είναι τέλειοι.
Δεν χρειάζεται να έχουν όλες τις απαντήσεις.
Χρειάζεται, όμως, να μπορούν να ακούνε ο ένας τον άλλον.
Να σέβονται τις διαφορές τους.
Να συνεργάζονται.
Να αναγνωρίζουν τα λάθη τους.
Και να θυμούνται ότι το παιδί δεν μεγαλώνει μέσα στην τελειότητα.
Μεγαλώνει μέσα στην ποιότητα των σχέσεων που το περιβάλλουν.
Το παιδί δεν χρειάζεται δύο τέλειους γονείς.
Χρειάζεται δύο γονείς που, ακόμη και όταν διαφωνούν, μπορούν να παραμένουν ομάδα.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Είναι κακό να διαφωνούν οι γονείς μπροστά στο παιδί;
Όχι κάθε διαφωνία είναι επιβλαβής. Σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο εκφράζεται και επιλύεται. Οι έντονες, επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις, η προσβολή και η εμπλοκή του παιδιού στη διαμάχη μπορούν να το επιβαρύνουν.
Πρέπει οι γονείς να έχουν ακριβώς τους ίδιους κανόνες;
Δεν χρειάζεται να αντιδρούν πάντοτε με τον ίδιο τρόπο. Είναι όμως σημαντικό να υπάρχει βασική συμφωνία και συνέπεια σε σημαντικά ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια, τα όρια και την καθημερινότητα του παιδιού.
Τι γίνεται όταν ο ένας γονέας είναι πιο αυστηρός από τον άλλον;
Οι διαφορετικές προσεγγίσεις είναι συνηθισμένες. Η συζήτηση για τους λόγους που βρίσκονται πίσω από αυτές τις διαφορές μπορεί να βοηθήσει τους γονείς να διαμορφώσουν μια κοινή κατεύθυνση.
Μπορεί η Συμβουλευτική Γονέων να βοηθήσει όταν οι γονείς διαφωνούν μεταξύ τους;
Ναι. Η Συμβουλευτική Γονέων μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση των διαφορετικών προσεγγίσεων, στη βελτίωση της επικοινωνίας και στην ανάπτυξη κοινών στρατηγικών για τη φροντίδα και τη διαπαιδαγώγηση του παιδιού.
Χρειάζεται να συμμετέχουν και οι δύο γονείς;
Η συμμετοχή και των δύο μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν το ζητούμενο είναι η ενίσχυση της γονεϊκής συνεργασίας. Το κατάλληλο πλαίσιο καθορίζεται, ωστόσο, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε οικογένειας.
Χρειάζεστε καθοδήγηση;
Όταν οι διαφωνίες γύρω από τη διαπαιδαγώγηση επαναλαμβάνονται, δημιουργούν ένταση ή δυσκολεύουν τη συνεργασία των γονέων, η αναζήτηση υποστήριξης μπορεί να βοηθήσει την οικογένεια να βρει νέους τρόπους επικοινωνίας.
Στο Κέντρο Μαθησιακής Υποστήριξης & Ειδικών Θεραπειών Αθηνά Νόησις στη Νίκαια παρέχεται Συμβουλευτική Γονέων, με στόχο την υποστήριξη των γονέων, την ενίσχυση της συνεργασίας και τη δημιουργία ενός σταθερού και υποστηρικτικού οικογενειακού περιβάλλοντος.
📚 Διαβάστε επίσης
- Όταν το παιδί δυσκολεύεται: Γιατί η βοήθεια δεν αφορά μόνο το παιδί
- Πότε χρειάζεται η Συμβουλευτική Γονέων; 10 σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσετε
- Συμβουλευτική Ζεύγους: Όταν οι διαφωνίες γίνονται απόσταση
🧩 Σχετική Υπηρεσία
Συμβουλευτική Γονέων στη Νίκαια | Αθηνά Νόησις
Βιβλιογραφία
- Feinberg, M. E. (2003). The Internal Structure and Ecological Context of Coparenting: A Framework for Research and Intervention. Parenting: Science and Practice.
- McHale, J. P. (1997). Overt and Covert Coparenting Processes in the Family. Family Process.
- Minuchin, S. (1974). Families and Family Therapy. Harvard University Press.
- Bowen, M. (1978). Family Therapy in Clinical Practice. Jason Aronson.
- Nichols, M. P., & Davis, S. D. (2021). Family Therapy: Concepts and Methods. Pearson.
- Gottman, J. M., & Silver, N. (2015). The Seven Principles for Making Marriage Work. Harmony Books.
- Siegel, D. J., & Bryson, T. P. (2016). The Whole-Brain Child. Delacorte Press.
