Σημάδια που δείχνουν ότι ένα παιδί χρειάζεται αναπτυξιολογική αξιολόγηση.
Όταν κάτι προβληματίζει τους γονείς, καλό είναι να το ακούμε
Πολλές φορές οι γονείς παρατηρούν μικρές δυσκολίες ή συμπεριφορές στο παιδί τους που τους δημιουργούν ανησυχία. Συνήθως αυτό το ένστικτο δεν είναι τυχαίο. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα, όμως αξίζει να διερευνηθεί έγκαιρα.
Αν υπάρχουν απορίες σχετικά με την ανάπτυξη, τη συμπεριφορά, τον λόγο ή τη μάθηση του παιδιού, είναι σημαντικό οι γονείς να συζητήσουν αρχικά με τον παιδίατρο και, αν χρειαστεί, να απευθυνθούν σε έναν αναπτυξιολόγο. Η έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει σημαντικά το παιδί και να δώσει σωστή καθοδήγηση στην οικογένεια. Το «ας περιμένουμε μήπως περάσει μόνο του» είναι συχνά η αγαπημένη στρατηγική των ενηλίκων απέναντι σε οτιδήποτε αγχωτικό. Δεν λειτουργεί πάντα τόσο καλά όσο ελπίζουμε.
Τι κάνει ο αναπτυξιολόγος;
Ο αναπτυξιολόγος είναι ο ειδικός γιατρός που αξιολογεί την αναπτυξιακή πορεία του παιδιού. Εξετάζει τομείς όπως:
- η γλωσσική ανάπτυξη,
- η επικοινωνία,
- η συμπεριφορά,
- οι κινητικές δεξιότητες,
- η κοινωνική αλληλεπίδραση,
- η προσοχή και η μάθηση.
Η αναπτυξιολογική εκτίμηση βοηθά να κατανοηθεί καλύτερα το αναπτυξιακό προφίλ του παιδιού και να εντοπιστούν τυχόν δυσκολίες ή ανάγκες υποστήριξης.
Πότε είναι καλό να γίνει αξιολόγηση;
Η εκτίμηση από αναπτυξιολόγο μπορεί να είναι χρήσιμη όταν:
- οι γονείς νιώθουν ότι το παιδί καθυστερεί σε κάποιους τομείς ανάπτυξης,
- υπάρχει καθυστέρηση στον λόγο ή στην ομιλία,
- το παιδί δυσκολεύεται στην κοινωνική επαφή ή στην επικοινωνία,
- εμφανίζονται έντονες δυσκολίες συγκέντρωσης ή υπερκινητικότητα,
- υπάρχουν δυσκολίες μάθησης ή υποψία δυσλεξίας,
- το παιδί παρουσιάζει έντονες δυσκολίες συμπεριφοράς,
- υπάρχει ιστορικό προωρότητας ή άλλοι παράγοντες υψηλού κινδύνου,
- ή όταν ο παιδίατρος προτείνει περαιτέρω διερεύνηση.
Η αξιολόγηση δεν σημαίνει απαραίτητα διάγνωση. Σε πολλές περιπτώσεις γίνεται απλώς για προληπτικούς λόγους ή για να καθησυχαστούν οι γονείς.
Ποιες δυσκολίες μπορεί να αξιολογήσει;
Ο αναπτυξιολόγος μπορεί να βοηθήσει στη διερεύνηση:
- αναπτυξιακών καθυστερήσεων,
- διαταραχών λόγου και επικοινωνίας,
- μαθησιακών δυσκολιών,
- ΔΕΠ-Υ,
- διαταραχών αυτιστικού φάσματος,
- κινητικών δυσκολιών,
- δυσκολιών συμπεριφοράς,
- αλλά και στην αξιολόγηση παιδιών με υψηλές γνωστικές ικανότητες ή χαρισματικότητα.
Πώς γίνεται η αναπτυξιολογική εκτίμηση;
Κατά την επίσκεψη, ο ειδικός λαμβάνει αναλυτικό ιστορικό από την οικογένεια και παρατηρεί το παιδί μέσα από συζήτηση, παιχνίδι και ειδικές δοκιμασίες ανάλογα με την ηλικία του.
Η διαδικασία γίνεται με τρόπο προσαρμοσμένο στο παιδί και στόχος είναι να διερευνηθούν οι δυνατότητες και οι ανάγκες του όσο πιο ολοκληρωμένα γίνεται.
Η έγκαιρη παρέμβαση κάνει τη διαφορά
Όσο νωρίτερα εντοπιστεί μια δυσκολία, τόσο πιο αποτελεσματική μπορεί να είναι η υποστήριξη. Η πρώιμη παρέμβαση βοηθά σημαντικά την ανάπτυξη, την αυτοπεποίθηση και την καθημερινότητα του παιδιού.
Το σημαντικότερο είναι οι γονείς να μην αισθάνονται φόβο ή ενοχές. Η αξιολόγηση δεν είναι «ταμπέλα». Είναι ένα εργαλείο κατανόησης και υποστήριξης του παιδιού. Άλλωστε, κάθε παιδί αναπτύσσεται με τον δικό του ρυθμό. Απλώς μερικές φορές χρειάζεται λίγη επιπλέον βοήθεια στη διαδρομή. Και ειλικρινά, οι ενήλικες δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους, πόσο μάλλον ένα παιδί που προσπαθεί να καταλάβει τον κόσμο.
Βιβλιογραφία
- American Academy of Pediatrics (AAP). Developmental Surveillance and Screening of Infants and Young Children.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Developmental Milestones.
- World Health Organization (WHO). Early Childhood Development Guidelines.
- Glascoe, F. P. (2000). Early detection of developmental and behavioral problems. Pediatrics in Review.
- Shevell, M. et al. (2003). Practice parameter: Evaluation of the child with global developmental delay. Neurology Journal.
