«Βαριέμαι το διάβασμα!» – Πώς ενισχύουμε το κίνητρο για μάθηση στα παιδιά
Γιατί κάποια παιδιά χάνουν το ενδιαφέρον τους για το σχολείο;
Τα περισσότερα παιδιά ξεκινούν τη σχολική τους ζωή με περιέργεια, ενθουσιασμό και διάθεση να μάθουν καινούρια πράγματα. Στην πορεία όμως, αρκετά παιδιά αρχίζουν να αντιμετωπίζουν το διάβασμα σαν αγγαρεία. Φράσεις όπως «βαριέμαι», «δεν μπορώ» ή «σε τι θα μου χρησιμεύσει αυτό;» ακούγονται όλο και πιο συχνά μέσα στο σπίτι και συχνά γεμίζουν τους γονείς με άγχος και απογοήτευση.
Η αλήθεια είναι πως το κίνητρο για μάθηση δεν είναι κάτι σταθερό. Επηρεάζεται από το σχολείο, το οικογενειακό περιβάλλον, την αυτοπεποίθηση του παιδιού, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο βιώνει την ίδια τη μαθησιακή διαδικασία. Και ναι, όταν η μάθηση συνδέεται μόνο με πίεση, φωνές και υποχρεώσεις, το παιδί δύσκολα θα την αγαπήσει. Ούτε οι ενήλικες ενθουσιάζονται ιδιαίτερα όταν κάποιος τους φωνάζει πάνω από το κεφάλι τους να συγκεντρωθούν περισσότερο.
Τι είναι το κίνητρο στη μάθηση;
Το κίνητρο είναι η εσωτερική δύναμη που ωθεί ένα παιδί να προσπαθήσει, να επιμείνει και να ολοκληρώσει μια δραστηριότητα.
Υπάρχουν δύο βασικά είδη κινήτρων:
- Εξωτερικά κίνητρα, όπως οι βαθμοί, οι έπαινοι, τα δώρα ή οι ανταμοιβές.
- Εσωτερικά κίνητρα, που σχετίζονται με τη χαρά της γνώσης, την περιέργεια και την προσωπική ικανοποίηση.
Τα εσωτερικά κίνητρα είναι πιο ουσιαστικά και σταθερά μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, και τα εξωτερικά κίνητρα μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να βοηθήσουν, ιδιαίτερα όταν το παιδί έχει χάσει τελείως το ενδιαφέρον του.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
Δώστε έμφαση στην προσπάθεια και όχι μόνο στο αποτέλεσμα
Πολλά παιδιά απογοητεύονται όταν νιώθουν ότι αξίζουν μόνο όταν πετυχαίνουν υψηλές επιδόσεις. Είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε την προσπάθεια, ακόμη κι αν το αποτέλεσμα δεν είναι τέλειο.
Συνδέστε τη μάθηση με τα ενδιαφέροντά τους
Τα παιδιά μαθαίνουν πιο εύκολα όταν η γνώση σχετίζεται με πράγματα που αγαπούν.
Για παράδειγμα:
- ένα παιδί που αγαπά το ποδόσφαιρο μπορεί να εξασκήσει μαθηματικά μέσα από σκορ και στατιστικά,
- ένα παιδί που αγαπά τη μουσική μπορεί να μάθει πιο εύκολα μέσα από ρυθμό και τραγούδι,
- ενώ ένα παιδί που αγαπά τις κατασκευές μπορεί να μάθει βιωματικά μέσα από παιχνίδι.
Η μάθηση δεν χρειάζεται να μοιάζει πάντα με ατελείωτες σελίδες τετραδίων και μολύβια που χάνονται μυστηριωδώς κάθε δύο μέρες.
Δημιουργήστε ένα ήρεμο περιβάλλον μελέτης
Κάθε παιδί έχει διαφορετικές ανάγκες. Άλλα παιδιά χρειάζονται πρόγραμμα και ησυχία, ενώ άλλα χρειάζονται μικρά διαλείμματα και περισσότερη κίνηση.
Ένα οργανωμένο και υποστηρικτικό περιβάλλον βοηθά σημαντικά:
- σταθερό πρόγραμμα,
- ήρεμος χώρος,
- μικροί στόχοι,
- συχνά διαλείμματα,
- και λιγότερη πίεση.
Μη συγκρίνετε το παιδί με άλλα παιδιά
Οι συγκρίσεις συνήθως πληγώνουν την αυτοεκτίμηση και μειώνουν το κίνητρο. Κάθε παιδί έχει διαφορετικό ρυθμό ανάπτυξης και μάθησης.
Δείξτε στα παιδιά τη χρησιμότητα της γνώσης
Πολλά παιδιά δυσκολεύονται να καταλάβουν γιατί πρέπει να μάθουν κάτι. Όταν όμως συνδέουμε τη γνώση με την καθημερινότητα, η μάθηση αποκτά περισσότερο νόημα.
Η ανάγνωση βοηθά στην επικοινωνία, τα μαθηματικά στην καθημερινή ζωή, η ιστορία στην κατανόηση του κόσμου γύρω μας. Τα παιδιά χρειάζονται να βλέπουν ότι η γνώση δεν υπάρχει μόνο μέσα σε σχολικά βιβλία.
Οι γονείς αποτελούν το σημαντικότερο πρότυπο
Τα παιδιά παρατηρούν πολύ περισσότερο απ’ όσο ακούν. Όταν βλέπουν γονείς που διαβάζουν, συζητούν, μαθαίνουν και δείχνουν ενδιαφέρον για τη γνώση, είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν κι εκείνα θετική στάση απέναντι στη μάθηση.
Δεν χρειάζονται υπερβολές ή τελειότητα. Χρειάζεται συνέπεια, ενθάρρυνση και υπομονή. Γιατί το κίνητρο δεν χτίζεται μέσα σε μία μέρα. Χτίζεται μέσα από μικρές καθημερινές εμπειρίες που κάνουν το παιδί να νιώθει ικανό, ασφαλές και σημαντικό.
Βιβλιογραφία
- Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). Intrinsic and Extrinsic Motivations: Classic Definitions and New Directions. Contemporary Educational Psychology.
- Woolfolk, A. (2016). Educational Psychology. Pearson Education.
- Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The Exercise of Control. Freeman.
- Brophy, J. (2010). Motivating Students to Learn. Routledge.
- American Psychological Association (APA). Motivation and Learning Resources.
